Ελπίδα τώρα να κτιστεί ανθρώπινα το Πορτ ο Πρενς

Ο εκλογολόγος Αλέξανδρος Καστάνιας ταξίδεψε στην Αϊτή στις 13 Δεκεμβρίου, με στόχο να στελεχώσει μια επιτροπή του ΟΗΕ που θα υποβοηθούσε την εθνική εφορευτική επιτροπή στην οργάνωση και διεξαγωγή ελεύθερων δημοκρατικών εκλογών το Φεβρουάριο, ενώ θα έλεγχε και την διαφάνεια της διαδικασίας. Πιστεύει πως ο δρόμος των δημοκρατικών εκλογών και η ανάδειξη μιας μη διεφθαρμένης κυβέρνησης είναι προϋπόθεση για να βγει η Αϊτή από την απόλυτη μιζέρια. Όπως κι ο ίδιος λέει, αυτό το ενδεχόμενο απομακρύνεται πλέον αφού μια στοιχειώδης ανοικοδόμηση του ήδη διαλυμένου αυτού κράτους θα πάρει χρόνια. Στην μαρτυρία που δημοσιεύει σήμερα η «Κ.Α.» περιγράφει πώς μια χώρα που βρίσκεται μέσα στη δυστυχία, που προσπαθεί να εμπιστευθεί τους θεσμούς που υπόσχονται να την βγάλουν από αυτήν, κατρακυλά στην κατάσταση της μαζικής υστερίας και της απόγνωσης. Η λεπτή αυτή γραμμή διανύθηκε με το σεισμό που την έπληξε. Οτιδήποτε συζητείται πλέον στην Αϊτή, μάλλον συζητείται με νέους όρους.

* Πώς ήταν η κατάσταση όταν έφτασες στο Πορτ ο Πρενς;

Έφτασα στην Αϊτή στις 13 Δεκεμβρίου 2009 ως μέλος μιας επιτροπής του ΟΗΕ που θα βοηθούσε την εκλογική επιτροπή της αϊτινής δημοκρατίας να ανακτήσει την απαραίτητη αξιοπιστία στην πορεία για τις εθνικές εκλογές, που θα πραγματοποιούνταν στις 28 Φεβρουαρίου. Είχαν δηλώσει συμμετοχή 52 πολιτικά κόμματα, από τα οποία 8 έως 10 με αξιώσεις να μπουν στην εθνική αντιπροσωπεία. Δουλειά μας ήταν να διασφαλίσουμε ακόμα την διαφάνεια της διαδικασίας. Οι αϊτινοί θεσμοί δεν χαίρουν της εμπιστοσύνης του λαού και αυτό αφορά και την Εθνική εκλογική επιτροπή.

Η κατάσταση ήταν ήδη χαοτική στο Πορτ ο Πρενς, δεν έμοιαζε με πρωτεύουσα οργανωμένου κράτους. Υπήρχε πρόβλημα με το νερό και το σύστημα ύδρευσης, τα τρία όλα κι όλα νοσοκομεία της πόλης υπολειτουργούσαν και για να διανύσεις μια απόσταση δυο χιλιομέτρων χρειαζόσουν τρία τέταρτα, αφού οι τέσσερις όλες κι όλες κεντρικοί λεωφόροι που οδηγούσαν προς το βουνό, φράσσονταν συχνά πυκνά από μια χαώδη κίνηση. Όλοι οι δρόμοι είναι ανηφορικοί στο Πορτ ο Πρενς αφού η πόλη επεκτείνεται προς το βουνό.

* Τι συνέβη την ημέρα του σεισμού;

Είχαμε την καθιερωμένη εβδομαδιαία σύσκεψη της Τρίτης μεταξύ εκλογικής επιτροπής και ΟΗΕ. Κάτσαμε δυο ώρες και συζητούσαμε διάφορα τεχνικά θέματα γύρω από τις εκλογές. Έπειτα συνέχισα με τον Μαρκ Πλουμ και τον Νταβιντ Λενότρ, τους δυο υπεύθυνους από την πλευρά του ΟΗΕ για τις εκλογές, από τους οποίους ο πρώτος σκοτώθηκε. Γύρισα στο γραφείο μου και κατά τις πέντε το απόγευμα αισθάνθηκα το σεισμό. Δεν έδωσα σημασία στην αρχή, όμως έπειτα από λίγο τα σεισμικά κύματα άλλαξαν κατεύθυνση και ξαφνικά ήταν σαν ένας τεράστιος εκσκαφέας να έχει ξεκινήσει. Άρχισαν να πέφτουν ντουβάρια. Έτρεξα να κρυφτώ κάτω από ένα γραφείο, όμως πριν προλάβω να μπω από κάτω, ένα ντουβάρι το διέλυσε. Έτρεξα στη γωνία όπου ήταν ένα μικρό γραφείο με εκτυπωτή επάνω και κρύφτηκα εκεί. Άκουγα ουρλιαχτά πόνου και καταστροφές για όση ώρα διήρκεσε αυτό. Είπαν έπειτα ότι κράτησε σαράντα δευτερόλεπτα. Βρισκόμουν στον δεύτερο όροφο ενός τριώροφου κτηρίου. Όταν βγήκα ήμουν στο ισόγειο. Νομίζω πως με έσωσε η γωνία. Από τα 15 περίπου άτομα που ήμασταν μέσα εκείνη την ώρα, βγήκαμε ζωντανοί πέντε.

* Τι αντίκρισες όταν βγήκες;

Στην αρχή δεν μπορούσα να αναπνεύσω ή να δω γιατί είχε σηκωθεί σκόνη παντού. Άκουγα μόνο ουρλιαχτά πανικού. Έπειτα από λίγο σώπασαν. Επιχείρησα να βγω από μια πόρτα. Την έσπασα και αντίκρισα τοίχο πίσω της. Το ίδιο έγινε και όταν επιχείρησα να βγω από τα παράθυρα. Βρήκα μια μικρή τρύπα σε ένα τοίχο και σύρθηκα από εκεί, προσπαθώντας να μην προκαλέσω κάποια ζημιά και πέσει. Θυμάμαι ότι το πρώτο συναίσθημα ήταν η έκπληξη που βρισκόμουν ξαφνικά από τον δεύτερο όροφο στο ισόγειο.

Στο δρόμο επικρατούσε μαζική υστερία και είχε παντού στον αέρα σκόνη. Άνθρωποι έβγαιναν από τα ερείπια. Στα 100 μέτρα βρισκόταν το κτήριο της εκλογικής επιτροπής. Πήρα ένα συνάδελφο από εκεί και πήγαμε στα Ηνωμένα Έθνη. Από τα τέσσερα κτήρια του ΟΗΕ, ένα καταστράφηκε, δυο υπέστησαν ζημιές και ένα δεν έπαθε τίποτα. Κάτσαμε εκεί και αρχίσαμε να δίνουμε πρώτες βοήθειες σε όσους χρειάζονταν. Στις 10 το βράδυ ανακαλύψαμε ότι σε ένα από τα κτήρια υπήρχε Internet. Πήγαμε και αρχίσαμε τις εκκλήσεις για βοήθεια. Το τηλεπικοινωνιακό δίκτυο είχε καταρρεύσει, οπότε υποθέτω ότι ήταν δορυφορικό το δίκτυο εκεί και γι’ αυτό παρέμεινε.

* Ποια ήταν η εικόνα του Πορτ ο Πρενς τις επόμενες ημέρες;

Το 60% των κτιρίων είχε πέσει. Δεν έπεσαν όσα κτήρια ήταν χτισμένα στο βουνό, αλλά ό,τι βρισκόταν στην πεδιάδα κατέρρευσε. Δεν υπήρχε πια κυκλοφορία στους δρόμους. Έβλεπες παντού εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα και κόσμο να πηγαίνει πάνω κάτω σα χαμένος ζητώντας βοήθεια, μη ξέροντας πού πηγαίνει. Από τα τρία νοσοκομεία της πρωτεύουσας είχαν πέσει τα δυο. Οι τρεις επικεφαλής των Ηνωμένων Εθνών είχαν σκοτωθεί και στο αεροδρόμιο επικρατούσε χάος. Στις 13 Ιανουαρίου από το μεσημέρι και μετά βλέπαμε κάθε πέντε λεπτά να προσγειώνεται και ένα αεροπλάνο. Ανέλαβαν οι Αμερικανοί το αεροδρόμιο μιας και ο ΟΗΕ δεν μπορούσε να αντιδράσει αποτελεσματικά εκείνη τη στιγμή αφού είχε πληγεί. Ως τις 17 Ιανουαρίου που έφυγα η κατάσταση παρέμενε χαοτική.

Ο κόσμος ήταν συγκεντρωμένος σε πάρκα και πλατείες και έβλεπες στα μάτια τους ότι περιμένουν μια βοήθεια που δεν πιστεύουν ότι θα ‘ρθει. Και πραγματικά δεν ερχόταν – τουλάχιστον από το κράτος. Επικρατούσε εκνευρισμός και απελπισία. Σπάγανε τις σωλήνες για να βρουν νερό και κάπου κάπου κάποιοι πουλούσαν ένα μάνγκο ή έναν ανανά.

* Τι πρέπει να γίνει τώρα κατά τη γνώμη σου;

Το μόνο που μπορεί να γίνει τώρα είναι να ξαναχτιστεί το Πορτ ο Πρενς, όσο κι αν πάρει. Και θα ακουστεί κυνικό αυτό που θα πω, αλλά ίσως είναι η μοναδική ελπίδα να χτιστεί μια ανθρώπινη πόλη. Περίπου το 50% των σπιτιών εκεί, ήταν ήδη παράγκες. Όταν φυσούσε ένας δυνατός άνεμος ή έπεφτε μια βροχή, έπαιρνε μαζί της ολόκληρους τοίχους καμιά φορά. Δεν θα έλεγαν ότι πεινούσαν ακριβώς – όχι όλοι, αλλά σίγουρα ζούσαν σε φρικτή μιζέρια με περίπου δυο δολάρια την ημέρα.

Πρέπει να γίνει ανοικοδόμηση και καλός συντονισμός και νομίζω ότι ο πιο κατάλληλος για να το κάνει αυτό είναι τώρα ο ΟΗΕ. Αφενός γνωρίζει την κατάσταση, αφετέρου δεν έχει πολιτικές επιδιώξεις όπως ενδεχομένως μπορεί να έχουν οι δωρήτριες χώρες (ΗΠΑ, Γαλλία, Καναδάς). Η Αϊτή είναι μια χώρα με εξαιρετικές προοπτικές. Έχει κοιτάσματα πολύτιμων ορυκτών στο υπέδαφός της και εξαιρετικά τοπία για την άνθιση πιθανά μιας τουριστικής βιομηχανίας. Όμως θα πρέπει να μην έχει διεφθαρμένες κυβερνήσεις.

* Παρότι 52 κόμματα κατέβαιναν σε αυτές τις εκλογές, που προφανώς αναβάλλονται επ’ αόριστον, δεν κατέβαινε και το Λαβαλάς, το κίνημα του εξόριστου προέδρου Αριστίντ. Για ποιο λόγο;

Το Λαβαλάς αποφάσισε να μποϊκοτάρει τις εκλογές, κάτι που κατά τη γνώμη μου είναι λάθος. Μετά την απαγωγή Αριστίντ το 2004, έγιναν νόμιμες εκλογές και εξελέγη δημοκρατική κυβέρνηση. Είναι προφανώς πολιτικοί και οικονομικοί οι λόγοι που κρατήσανε την Αϊτή τόσο πίσω.

Advertisements
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: