H σωτηρία της Ψυχής

Αντιγράφω τον Νίκο Ξυδάκη απο την Καθημερινή:

Του Nικου Γ. Ξυδακη

1Χιλιάδες Νεοέλληνες κατέκλυσαν την περασμένη Τετάρτη το Μέγαρο Μουσικής, σπρώχτηκαν για ένα δελτίο εισόδου. Ποιο αστέρι της τέχνης προκάλεσε την πρωτοφανή κοσμοσυρροή; Ενας ψυχαναλυτής· με μια διάλεξη περί θανάτου. Ο 77χρονος Ιρβιν Γιάλομ, συγγραφέας διδακτικής μυθοπλασίας και ψυχαναλυτής, λατρεύεται με ασυνήθιστη ένταση στη χώρα μας. Στις ΗΠΑ είναι πολύ λίγο γνωστός. Εδώ, διαβάζεται και λατρεύεται περίπου ως γκουρού.

Υποψιάζομαι ότι οι περισσότεροι αναγνώστες του Γιάλομ δεν έχουν ακολουθήσει κάποιους είδους σοβαρή ψυχοθεραπεία αναλυτικού τύπου. Προτιμούν το διάβασμα από τη θεραπεία – το διάβασμα είναι ανώδυνο και φτηνό, δεν απαιτεί εμπλοκή. Μα ασφαλώς οι αναγνώστες και ακροατές του Γιάλομ αναζητούν απαντήσεις, λύσεις, ελπίδα, παρηγοριά· για τον φόβο του θανάτου, για τις ενοχές, για τα συναισθηματικά κενά, για τον πόνο της ύπαρξης, για την απουσία χαράς.

Ακριβώς τα ίδια αναζητούσαν προ μηνών και τα πλήθη που συνέρρεαν στους ναούς της Αττικής για να προσκυνήσουν το λείψανο του Ρώσου Αγίου Σεραφείμ του Σάροφ. Συγχώρεση για τις αμαρτίες του αδύναμου ανθρώπου, παρηγοριά έναντι του θανάτου, αποκούμπι μες στον δύσκολο βίο.

Ψυχές πονεμένες και αγωνιώσες, με ερωτήματα και φόβους, κι εδώ κι εκεί. Εντός της εκκλησίας, την παρηγοριά και τη συγχώρεση οικονομεί ο πνευματικός, ο εξομολόγος· ακούει πολύ, μιλάει λίγο, μεσιτεύει τον Λόγο στον πιστό, νουθετεί· κυρίως, μεσιτεύει τη συγχώρεση, κάνει το βάρος της ενοχής λιγότερο αβάσταχτο. Στο κοσμικό πλαίσιο, το έργο της μεσιτείας αναλαμβάνει ο ψυχοθεραπευτής: οδηγεί τον θεραπευόμενο στον εαυτό του, να συγχωρέσει τον εαυτό του και να τον αποδεχθεί, να αναγνωρίσει τα αισθήματα και τα πάθη του, ενδεχομένως να μάθει να αγαπά και να αγαπιέται.

Ιδια η αγωνία, πυρηνικά ίδια η διαχείριση. Οι άνθρωποι ζητούν απαντήσεις και παρηγοριά. Ενας διαφορισμός: στο λείψανο συνέρρευσε η φτωχολογιά, θεοφοβούμενοι, ρωσόφωνοι· στον ψυχαναλυτή συνέρρευσε η εκκοσμικευμένη μεσαιοανώτερη τάξη.

Απλουστευτικό βεβαίως το σχόλιο του ΝΞ, όμως νομίζω πραγματικό (χωρίς να τραβάμε κάθετες γραμμές) και αναλοίωτο στο χρόνο. Διαβάζω τους στοχασμούς του Παβέζε, αυτές τις ημέρες – αντιδωρο που παρέμεινε στα χέρια μου…. Στην εξαιρετική εισαγωγή του Κονδύλη επισημαίνεται πως το πολιτικό τοπίο και οι κοινωνικοί συσχετισμοί αλλάζουν τη σχέση μας με το δημόσιο, το ιδιωτικό, το εγώ, την ψυχή… Τα σχήματα της θρησκείας και της επιστήμης είναι τόσο ισχυρά ώστε να μην απειλούνται πραγματικά απο το χρόνο. Ομως το περιεχόμενο, το νόημα και ο αντικατοπτρισμός μας στις εκφράσεις τους αλλάζει δραστικά απο εποχή σε εποχή. Αλλη μια αρετή του πιο πάνω κειμένου, αυτή η συσχέτιση της ψυχανάλυσης με τη σωτηρία (η ψυχανάλυση δεν είναι επιστήμη). Ο Παβέζε το θέτει αλλιώς:

«Δίκιο έχουν οι ηλίθιοι, οι παλαβοί, οι ξεροκέφαλοι, οι βίαιοι, οι πάντες – εκτός από τους λογικούς ανθρώπους. Τι άλλο γίνεται μέσα στην ιστορία πέρα από το να εφευρίσκει ο καθένας λογικές εξηγήσεις για τις παλαβομάρες του; Κι αυτό πάλι σημαίνει ότι έρχονται καινούργιοι παλαβοί στο προσκήνιο που τα κάνουν όλα άνω-κάτω.

Πρέπει να είμαστε παλαβοί, όχι ονειροπόλοι. Να βρισκόμαστε εντεύθεν του κανόνα, όχι εκείθεν.

Ένας παλαβός μπορεί και να ξανάρθει στα συγκαλά του, όμως ο ονειροπόλος δεν έχει άλλη λύση παρά ν’ απογειωθεί.

Ο παλαβός έχει εχθρούς. Ο ονειροπόλος δεν έχει παρά τον εαυτό του.»

Ας μείνει αποσπασματικό και ημιτελές αυτο το σημείωμα…

Advertisements
  1. Σε γενικές γραμμές ο Ν.Ξ. έχει δίκιο, βέβαια οι παρομοιώσεις της ψυχοθεραπείας με τη θρησκεία ή ό,τι άλλο αποτυγχάνουν αν δεις τα πράγματα στη λεπτομέρεια τους, μια που η ψυχοθεραπεία προτείνει εκεί που η θρησκεία επιβάλλει.

  2. naive ανάγνωση της θρησκείας για ένα naive σχόλιο του Ξυδάκη. Βέβαια μην με παρεξηγείς. Το naive ήταν ένα σπουδαίο καλλιτεχνικό κίνημα (http://en.wikipedia.org/wiki/Na%C3%AFve_art)

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: