Ηλεκτρονική δημοκρατία: Η Πνύκα

1Τον Δεκέμβριο του 2007, στο ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδος συνέβη κάτι πρωτοποριακό. Δίπλα στις παραδοσιακές κάλπες που οι άνθρωποι του επιμελητηρίου είχαν στήσει για τη διεξαγωγή των προγραμματισμένων τους εκλογών, τοποθέτησαν και τα τερματικά του Ερευνητικού, Ακαδημαϊκού Ινστιτούτου Τεχνολογίας Υπολογιστών (ΕΑΙΤΥ), που εδρεύει στην Πάτρα. 200 εγγεγραμμένοι χρήστες από τα 3.500 μέλη του επιμελητηρίου χρησιμοποίησαν τους υπολογιστές του συστήματος ηλεκτρονικών ψηφοφοριών ΠΝΥΚΑ προκειμένου να διεκπεραιώσουν την υποχρέωσή τους απέναντι στον συλλογικό θεσμό.

«Τα αποτελέσματα ήταν πολύ ενθαρρυντικά» σημειώνει ο Δημήτρης Σοφοτάσιος, ερευνητής του ΕΑΙΤΥ και ένας από τους βασικούς συντελεστές του συστήματος. «Το σύστημα δούλεψε με αξιοπιστία και μας έδωσε δυνατότητες για περισσότερη εμπλοκή των μελών στα κοινά ζητήματα και μάλιστα πιο οικονομικά από την παραδοσιακή εκλογική διαδικασία» συμπληρώνει ο ίδιος.

Η ιδέα της ηλεκτρονικής δημοκρατίας δεν είναι καινούργια. Για την ακρίβεια, ήδη από την εποχή των πρώτων «γκουρού» του Διαδικτύου και της πληροφορικής, κατά τη δεκαετία του ’90 (Δερτούζος, Νεγρεπόντε, Γκέιτς κ. ά.) ο πολιτισμός που ερχόταν θα μας βοηθούσε να εργαζόμαστε όποτε, όπου και όσο θέλαμε και θα μας έδινε τη δυνατότητα να συμμετέχουμε στα κοινά με έναν τρόπο πιο ολοκληρωμένο από ποτέ. Η άμεση δημοκρατία και η εμπλοκή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων ήταν το επόμενο βήμα.

Το 2000, στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές που ανέδειξαν τον Τζορτζ Μπους σε πολλές πολιτείες, εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το σύστημα της ηλεκτρονικής ψήφου. Οι Αμερικανοί χρησιμοποιώντας διάτρητες κάρτες ή ειδικό λογισμικό καταχώριζαν τις ψήφους τους σε ειδικά τερματικά που έστελναν αργότερα τα αποτελέσματα εκτός Διαδικτύου στους κεντρικούς server του αμερικανικού υπουργείου Εσωτερικών. Τα αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά, με τα άκυρα ψηφοδέλτια να ξεπερνάνε κάθε προσδοκία και τους Αμερικανούς να δηλώνουν μπερδεμένοι και αμήχανοι μπροστά στην ηλεκτρονική ψήφο.

Η ιδέα όμως δεν εγκαταλείφθηκε. Στην Ευρώπη, τα τελευταία δέκα χρόνια χώρες και δήμοι, όπως η Μαδρίτη, στην Ισπανία, η Γενεύη και άλλα καντόνια στην Ελβετία, η Ρουμανία και αλλού, εφαρμόζουν συστηματικά ψηφοφορίες μέσω υπολογιστών, δημοσκοπικού ή αποφασιστικού χαρακτήρα με αποτελέσματα όλο και εντυπωσιακότερα.

«Η πιο επιτυχημένη εφαρμογή ήταν, αναμφίβολα, οι δημοτικές εκλογές του 2005 στην Εσθονία. Σε αυτή την περίπτωση το κράτος φρόντισε να προμηθευθούν όσοι επιθυμούσαν ένα ψηφιακό πιστοποιητικό, το οποίο τους επέτρεπε να συμμετάσχουν από απόσταση και πήγαν όλα εξαιρετικά».

Οι εφαρμογές της ηλεκτρονικής δημοκρατίας αφορούν μια σειρά από εφαρμογές όπως: Ανταλλαγή μηνυμάτων και διεξαγωγή συζητήσεων μέσα από ηλεκτρονικά κανάλια (e-mails, chat, podcasting, wikis, fora κ. λπ.). Ηλεκτρονικές δημοσκοπήσεις (e-Polls) που βασίζονται στη χρήση on-line ερωτηματολογίων για τη διερεύνηση απόψεων και στάσεων των πολιτών σε θέματα που το κράτος ή μια δημοτική αρχή θεωρεί σημαντικά. Ηλεκτρονικά συλλογικά αιτήματα (e-Petitions) που δίνουν τη δυνατότητα στους πολίτες να εκφράσουν συλλογικά τα αιτήματά τους. Στηρίζεται στη γνωστή διαδικασία συλλογής υπογραφών για την προτροπή συνήθως των φορέων άσκησης πολιτικής (αλλά πιθανά και άλλων) για τη λήψη μέτρων σε ένα συγκεκριμένο ζήτημα. Ηλεκτρονικές διαβουλεύσεις και βεβαίως κανονικές πιστοποιημένες ψηφοφορίες.

«Η τεχνολογία βοηθάει σήμερα την έκφραση αμεσοδημοκρατικών μεθόδων άσκησης της εξουσίας. Αυτό σημαίνει καλύτερος έλεγχος της διοίκησης, διαφάνεια και περισσότερη συμμετοχή στα κοινά» λέει ο Χρήστος Μανωλόπουλος, κοινωνιολόγος και ένας από τους αρχιτέκτονες του συστήματος.

Πώς λειτουργεί το σύστημα

Η αρχιτεκτονική του συστήματος περιλαμβάνει ένα πλήθος τοπικών εκλογικών αρχών (ΕΑs) που αναλαμβάνουν να εξυπηρετήσουν τους ψηφοφόρους και μια κεντρική εκλογική αρχή, που συντονίζει τις τοπικές και συλλέγει τα δεδομένα (ψήφους) για την καταμέτρηση. Οι ψηφοφόροι συνδέονται στο σύστημα μέσω του Διαδικτύου, χρησιμοποιώντας τον προσωπικό υπολογιστή τους ή κάποιο άλλο σταθερό σημείο πρόσβασης (π. χ. voting kiosk). H σύνδεση γίνεται μέσω του SSL πρωτοκόλλου. Kάθε μία από τις τοπικές ΕΑs αναλαμβάνει την εξυπηρέτηση των ψηφοφόρων μιας συγκεκριμένης εκλογικής περιφέρειας. Για τη σύνδεση των τοπικών ΕΑs με την κεντρική αποκαθίσταται ένα εικονικό ιδιωτικό δίκτυο (Virtual Private Network – VPN). Το υποσύστημα Πυρήνα υλοποιεί ένα ανθεκτικό κρυπτογραφικό πρωτόκολλο, το υποσύστημα Εγγραφής/Πιστοποίησης είναι υπεύθυνο για τη δημιουργία του εκλογικού καταλόγου, το υποσύστημα Καταμέτρησης/Επαλήθευσης υπολογίζει το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας, ενώ το υποσύστημα Διαχείρισης είναι υπεύθυνο για την εισαγωγή των παραμέτρων της ψηφοφορίας, τη δημιουργία των ψηφοδελτίων, την ενεργοποίηση των απαιτούμενων λειτουργιών ασφάλειας ανάλογα με τον τύπο της ψηφοφορίας.

Το μεγάλο πρόβλημα η δημόσια εμπιστοσύνη

Το μεγαλύτερο ερώτημα στη χρήση αυτών των συστημάτων είναι αυτό της ασφάλειας. «Υπάρχει σκεπτικισμός και διαμάχη στις μέρες μας για το αν πρέπει τα συστήματα αυτά να τρέχουν μέσω Διαδικτύου ή όχι» εξηγεί ο κ. Δημήτρης Σοφοτάσιος. Σε τεχνολογικό επίπεδο το πρόβλημα αντιμετωπίζεται με κρυπτογραφικά συστήματα και την ανάπτυξη περιφερειακών συστημάτων ασφαλείας των υπολογιστών. «Το μεγάλο πρόβλημα είναι στην πραγματικότητα η δημόσια εμπιστοσύνη και η προετοιμασία του κράτους ώστε να εγγυηθεί τη διαδικασία» συνεχίζει ο ίδιος. Στις 6 Αυγούστου φέτος, στο Μπρέγκεζ της Αυστρίας, η «Πνύκα» βραβεύτηκε με το ευρωπαϊκό χρυσό μετάλλιο του πρώτου πανευρωπαϊκού διαγωνισμού e-voting στον οποίο πήραν μέρος πανεπιστήμια και εταιρείες από όλη την ήπειρο. «Αυτό που λέμε ηλεκτρονική δημοκρατία, δεν είναι τίποτα άλλο από τη δυνατότητα που δίνουν οι νέες τεχνολογίες για άμεσες μορφές έκφρασης και καλύτερη αντιπροσωπευτικότητα» λέει ο κ. Χρήστος Μανωλόπουλος. «Πρέπει να ξεκινήσουμε από χαμηλά, όπως για παράδειγμα από τους φοιτητικούς συλλόγους, τους συλλόγους εργαζομένων και τις τοπικές κοινωνίες, προκειμένου να δημιουργηθεί μια κρίσιμη μάζα η οποία στη συνέχεια θα διεκδικήσει και δημοκρατικότερους τρόπους άσκησης της πολιτικής. Στη μεγάλη κλίμακα του κράτους όπου ψηφίζουν εκατομμύρια άνθρωποι, θα πρέπει να εγγυηθεί το κράτος τη διαδικασία και να θεσμοθετήσει νέα μέτρα, κάτι από το οποίο είμαστε πολύ μακριά», συνεχίζει ο ίδιος. «Το κόστος της εκλογικής διαδικασίας θα πέσει αφού δεν θα χρειάζεται να αποσπώνται άνθρωποι και να δεσμεύονται χώροι» λέει ο κ. Σοφοτάσιος. «Αυτό που η μέχρι σήμερα εμπειρία έχει αποδείξει είναι ότι, δυστυχώς, δεν θα επηρεαστεί η συμμετοχή. Οι έρευνες λένε ότι η ευκολία που παρέχει η τεχνολογία δεν λειτουργεί ως κίνητρο για περισσότερη συμμετοχή. Δυστυχώς», καταλήγει ο ίδιος.

Advertisements
  1. Μια εξαιρετικά κακή ιδέα , πχ.

  2. Υπάρχει διαφορά απο σύστημα σε σύστημα και απο προσέγγιση σε προσέγγιση. Στις ΗΠΑ κατά κύριο λόγο αυτό που ψηφιοποιήθηκε ήταν το ψηφοδέλτιο – οχι η διαδικασία συνολικά. Με τα γνωστά βεβαίως προβλήματα. Στην Ευρώπη όμως (π.χ. Γενεύη, Εσθονία κλπ) έχουμε δεί και πολύ επιτυχημένα παραδείγματα.

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: