Ανάπτυξη: Χρειάζεται αλλαγή παραδείγματος

1Eχουμε συνηθίσει να κατηγορούμε την αλόγιστη καπιταλιστική ανάπτυξη και τον καταναλωτισμό για την μόλυνση του περιβάλλοντος και ορθά. Είναι οι μεγάλες βιομηχανίες παραγωγής ενέργειας και προϊόντων που ευθύνονται για ένα μεγάλο ποσοστό της παγκόσμιας ρύπανσης και είναι σίγουρα οι καταναλωτικές μας συνήθειες που μας ωθούν στην αναζήτηση προϊόντων που επιφέρουν βλάβες στο περιβάλλον.

Την περασμένη Τετάρτη πάντως η υπουργός εξωτερικών κα Ντόρα Μπακογιάννη, έθεσε το ζήτημα σε ένα λίγο διαφορετικό πλαίσιο. «Η κλιματική αλλαγή θέτει την επιχειρηματικότητα στο επίκεντρο της ανάπτυξης. Η πράσινη τεχνολογία θα εξισορροπήσει την ανάγκη για περαιτέρω ανάπτυξη και ενέργεια με την ανάγκη για προστασία του περιβάλλοντος. Η πράσινη τεχνολογία θα εξισώσει την μεταξύ τους αντίθεση» είπε χαρακτηριστικά.

Στην αίθουσα εκδηλώσεων Γ Κρανιδιώτης, του υπουργείου στην οδό ακαδημίας 1, πολιτικοί, πράσινοι επιχειρηματίες και επιστήμονες συνωστίζονταν προσπαθώντας να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία που τους δόθηκε να διαφημίσουν τις καινοτομίες τους, να εκθέσουν τα προβλήματα και να γνωριστούν. «Θέλουμε να αναδείξουμε μια άλλη Ελλάδα, την Ελλάδα της δημιουργίας» είπε ο υφυπουργός εξωτερικών και διοργανωτής της ημερίδας κος Πέτρος Δούκας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία η ανάπτυξη του τρίτου κόσμου και η σταθερή ζήτηση σε ενέργεια από την πλευρά του πρώτου κόσμου θα οδηγήσει από τα 13TW που καταναλώνει σήμερα ο πλανήτης ετησίως (1TW=10 στην 6 MW) στην ζήτηση 30TW το 2050 και 50 TW το 2100. Η ανάγκη αυτή αναμένεται να καλυφθεί κατά κύριο λόγο από την καύση άνθρακα και φυσικού αερίου. Την ίδια στιγμή όλα τα σενάρια προβλέπουν ότι φυσικές πηγές, όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, αλλά και το ουράνιο που χρησιμοποιείται στα εργοστάσια παραγωγής πυρηνικής ενέργειας αναμένεται να εξαντληθούν ή να μειωθούν τόσο ώστε να μην μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες της ανθρωπότητας ως το 2100. Είναι προφανές ότι χρειάζεται αυτό που στην επιστήμη αποκαλείται «αλλαγή παραδείγματος».

«Δεν συνειδητοποιούμε πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση του πλανήτη» λέει ο Νίκος Λυμπερόπουλος, υπεύθυνος προγραμμάτων του διεθνούς κέντρου για τις τεχνολογίες υδρογόνου του ΟΗΕ που εδρεύει στην Κωνσταντινούπολη. «Η τεχνολογία υδρογόνου θα μπορούσε ήδη να ανταγωνίζεται τη βενζίνη και μάλιστα με συγκριτικό πλεονέκτημα, αφού είναι καθαρή μορφή ενέργειας και προστατεύει για παράδειγμα τους κινητήρες των αυτοκινήτων. Όμως οι παγκόσμιες υποδομές του πετρελαίου και των προϊόντων του είναι τόσο ακριβές, που απλώς αυτοί που τις ελέγχουν δεν επιτρέπουν να αναπτυχθούν άλλες. Και πιστεύω ότι δεν μπορεί μια κυβέρνηση που πάει σε εκλογές κάθε τέσσερα χρόνια να επιβάλει τη χρήση καθαρών μορφών ενέργειας». Όσο κι αν ακούγεται αντισυστημικό αυτό, στην πραγματικότητα δεν είναι. «Πιστεύω ότι η πράσινη επιχειρηματικότητα είναι ένας καλός τρόπος να προχωρήσουν τα πράγματα στη σωστή κατεύθυνση. Να γίνει μόδα η οικολογία».

«Η χώρα μας πρέπει να ασχοληθεί εντατικά με την πράσινη καινοτομία και τεχνολογία» λέει ο Σπύρος Αναστασιάδης ερευνητής του ΙΤΕ της Κρήτης που ασχολείται με φωτοβολταικά συστήματα. «Πρέπει μάλιστα να εντείνουμε την δραστηριότητα μας σε όλες τις πιθανές τεχνολογίες μέχρι να δούμε ποια θα αποδώσει πραγματικά και θα μας βγάλει από τον κύκλο του άνθρακα» λέει ο ίδιος. Το παράπονο του; «ακόμα θεωρούμαστε αιθεροβάμονες όσοι πιστεύουμε ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα καλύψουν τελικά τις ανάγκες της ανθρωπότητας, όμως πρέπει να αλλάξουμε πρότυπα και παραδείγματα, τόσο στα πανεπιστήμια, όσο και στις εταιρίες και πρωτίστως στην κυβέρνηση» συμπληρώνει ο ίδιος.

Συνέντευξη με τον Christofer Jones καθηγητή του Georgia Tech University

Ο Cristofer Jones είναι αναπληρωτής καθηγητής Χημείας και Βιοχημείας του Georgia Tech University των Ηνωμένων Πολιτειών, ενός από τα σημαντικότερα (μαζί με το ΜΙΤ και το Harvard) πανεπιστήμια στον κόσμο. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα στρέφονται γύρω από την δημιουργία καταλυτών, τον σχεδιασμό καινοτόμων υλικών σε μοριακό επίπεδο με τη χρήση νανοτεχνολογίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην κατασκευή επιφανειών πυριτίου για την κατασκευή πρωτοποριακών ηλεκτρονικών κυκλωμάτων κ.α.

Έγινε γνωστός πρόσφατα, όταν ανακοίνωσε την δημιουργία ενός πρωτοποριακού υλικού που δεσμεύει μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του Άνθρακα και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ευρέως στη Βιομηχανία προκειμένου να σταματήσει να ρυπαίνει την ατμόσφαιρα. Το πρόβλημα με τις υπάρχουσες απορρυπαντικές τεχνολογίες που εμποδίσουν την εφαρμογή τους σε ευρεία κλίμακα είναι το κόστος τους. Το Υπερπολύκλωνο πυριτικό αμινοξύ που δημιούργησε ο Jones όμως είναι φτηνό στην παραγωγή του και υπολογίζεται ότι μπορεί να ρίξει το κόστος της συνολικής διαδικασίας (συλλογή CO2, απομόνωση του και εναπόθεση του στο έδαφος) απορρύπανσης από διοξείδιο του άνθρακα, ακόμα και στο 1/3 των σημερινών τιμών του. Η ομιλία του στην αίθουσα του υπουργείου Εξωτερικών την περασμένη Τετάρτη παρακολούθησαν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον Έλληνες πολιτικοί, επιστήμονες και επιχειρηματίες. Αμέσως μετά, ο καθηγητής Jones έδωσε συνέντευξη στην «Κ».

Βλέπετε βεβαίως ότι στην Αθήνα έχει εγκατασταθεί ένα κίτρινο σύννεφο ρύπων. Θα μπορούσαν πιστεύετε οι σημερινές τεχνολογίες αντιπρύτανης να αλλάξουν αυτή την εικόνα;

Θα μπορούσαν να αλλάξουν την εικόνα όλων των πόλεων με προβλήματα ποιότητας του αέρα. Δεν με σοκάρει η εικόνα της Αθήνας, έζησα για πέντε χρόνια στο Λος Αντζελες και θυμάμαι βουνά σε απόσταση μόλις 8 χλμ που δεν φαινόντουσαν κάποιες μέρες σχεδόν καθόλου. Είναι απαραίτητο πλέον να χρησιμοποιήσουμε τόσο τεχνολογίες ελέγχου εκπομπών αερίων, όσο και άλλες περιβαλλοντικές τεχνολογίες

Των οποίων το βασικό πρόβλημα εδώ και χρόνια είναι το κόστος, κάτι στο οποίο προτείνετε μια λύση αν δεν απατώμαι.

H υπάρχουσες τεχνολογίες χρησιμοποιούν υγρά αμινοξέα και είναι πολύ ακριβές, διπλασιάζουν σε κάποιες περιπτώσεις το κόστος του ηλεκτρικού. Καμιά κυβέρνηση και κανένας πολίτης, όπως φαντάζεσθε δεν χαίρεται με αυτό. Τα υλικά που έχουμε αναπτύξει με νανοτεχνολογικές μεθόδους, επιτρέπουν μια διαφορετική διαδικασία που είναι πολύ πιο φτηνή. Υπολογίζουμε ότι ρίχνουν στο 1/3 το κόστος χρήσης απορρυπαντικής τεχνολογίας. Αυτό το πετύχαμε χάρη σε δυο παράγοντες. Κατασκευάσαμε ένα υλικό που είναι αποτελεσματικό στην συγκέντρωση μεγάλων ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα και αναπτύξαμε μια μεθοδολογία εφαρμογής του με οικονομικό για την βιομηχανία τρόπο. Πιστεύουμε ότι σύντομα θα μπορέσουμε να το βάλουμε σε μεγάλη κλίμακα και να αποδείξουμε την οικονομική βιωσιμότητα του.

Έχετε υπολογίσει ποιες θα ήταν οι συνέπειες από την εκτεταμένη χρήση των απορρυπαντικών τεχνολογιών που αναφέρετε;

Ποσοτικά, όχι δεν το έχουμε υπολογίσει. Αλλά βέβαια αυτό εξαρτάται από το πόσο εκτεταμένη χρήση τους θα γίνει. Το πιο έξυπνο πιθανότατα θα ήταν να τις εφαρμόσεις στις μεγαλύτερες και πιο βρώμικες μονάδες άνθρακα, αλλά θα έπρεπε να λάβεις υπόψη σου ακόμα ότι θα ήταν καλύτερα να διαλέξεις αυτές που είναι πλησιέστερα σε περιοχές απομόνωσης διοξειδίου του άνθρακα. Είτε είναι στη θάλασσα, είτε σε περιοχές με ευνοϊκά γεωλογικά χαρακτηριστικά, ή άλλες.

Πολλές φορές οι επιστήμονες παράγουν λύσεις, αλλά οι πολιτικοί δεν ακολουθούν. Θεωρείτε ότι στις μέρες μας υπάρχει βούληση;

Εξαρτάται σε ποιο μέρος του κόσμου ζείτε. Νομίζω πως εδώ στην Ευρώπη, υπάρχει σταθερή βούληση. Αν δείτε κάποιες από τις οδηγίες της ΕΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα συμφωνήσετε ότι είναι ισχυρές. Αντίστοιχα θα δείτε ευρωπαϊκή υποστήριξη για την υιοθέτηση συγκέντρωσης και απομόνωσης διοξειδίου του άνθρακα. Στις ΗΠΑ τα πράγματα είναι ιστορικά διαφορετικά. Πολλά θα κριθούν από το αποτέλεσμα των εκλογών του Νοεμβρίου. Νομίζω πως ο μέσος Αμερικανός, αναγνωρίζει ότι κάτι πρέπει να γίνει, αλλά δεν είχαμε μέχρι σήμερα την ηγεσία που θα το αναγνωρίσει αυτό και α οδηγήσει την βιομηχανία ώστε να σταματήσει να μολύνει το περιβάλλον χωρίς να επωμιστεί μεγάλο κόστος.

Υπάρχει διαφορετικό πνεύμα στις δυο όχθες του Ατλαντικού ως προς την αντίληψη της παγκόσμιας ρύπανσης; Οι Ευρωπαίοι φαίνονται πιο διατεθειμένοι να αλλάξουν τα πρότυπα ζωής τους από τους Αμερικανούς που ποντάρουν περισσότερο στην τεχνολογία.

Νομίζω πως ο μέσος Ευρωπαίος και Αμερικανός καταναλωτής είναι ουσιαστικά διαφορετικοί σε κάποια πράγματα. Πολλοί Ευρωπαίοι δέχονται να πληρώσουν κάτι παραπάνω για προϊόντα φιλικά προς το περιβάλλον. Οι Αμερικανοί πάλι, όχι. Θα αγοράσουν το πράσινο προϊόν μόνο αν κοστίζει το ίδιο. Έχουν κλείσει εταιρίες για αυτό το λόγο. Νομίζω όμως, πως με τις τιμές του πετρελαίου να ανεβαίνουν στις μέρες μας, αλλάζει η γνώμη πολλών ανθρώπων υπέρ της ανάγκης ανάπτυξης νέων τεχνολογιών που θα μας προσφέρουν νέες πηγές ενέργειας. Παραδοσιακά στις ΗΠΑ είχαμε τις χαμηλότερες τιμές βενζίνης, πετρελαίου και αερίου. Το να βλέπεις αυτό το κόστος να ανεβαίνει τρείς και τέσσερις φορές, κάνει το κοινό πιο «έτοιμο» να δεχτεί ανατρεπτικές λύσεις, από ότι 3 ή 4 χρόνια πριν.

Ποιος είναι ο επόμενος επιστημονικός σας στόχος σε ότι αφορά τις αντιρρυπαντικές τεχνολογίες;

Η ανάπτυξη των πιο ικανοποιητικών μεθόδων εφαρμογής της τεχνολογίας μας. Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι επαφής του υλικού με το αέριο που έχει διοξείδιο. Φαίνεται πως η πιο αποτελεσματική μέθοδος ως τώρα σχετίζεται με τον έλεγχο της θερμοκρασίας του αερίου. Σχεδιάζουμε μια μέθοδο που θα μας επιτρέψει να χειριστούμε αποτελεσματικά τις διαδικασίες μεταφοράς θερμότητας. Ίσως αποδειχτεί το κλειδί για μια πραγματικά φτηνή εφαρμογή που θα βοηθήσει να εξαπλωθεί η τεχνολογία μας.

Η πρώτη πλωτή ανεμογεννήτρια

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οικονομικού φόρουμ το 2025 υπολογίζεται ότι 3 δισεκατομμύρια άνθρωποι θα ζουν σε περιοχές με ανεπαρκή η καθόλου αποθέματα πόσιμου νερού. Πολλά νησιά του Αιγαίου αναγκάζονται να μεταφέρουν νερό από τα ηπειρωτικά, κάτι που συνεπάγεται κόστος και αστάθεια στην παροχή. Από την άλλη πλευρά η λύση της αφαλάτωσης ρυπαίνει τη θάλασσα και τον αέρα ενώ αυξάνει την ενεργειακή κατανάλωση. Ο καθηγητής του πανεπιστημίου Αιγαίου Νικήτας Νικητάκος, όμως, πιστεύει ότι βρήκε τη λύση στο πρόβλημα. Κατασκεύασε την «Υδριάδα», την πρώτη στον κόσμο πλωτή ανεμογεννήτρια. «Τα πλεονεκτήματα της Υδριάδας είναι ότι δεν χρησιμοποιεί καθόλου χημικά, άρα δεν ρυπαίνει, είναι μεταφερόμενη, οπότε δεν επηρεάζει το φυσικό περιβάλλον των νησιών και δεν χρειάζεται άλλα καύσιμα από ήλιο και αέρα» εξηγεί στην «Κ» ο ίδιος, στο περιθώριο της ημερίδας για την Πράσινη επιχειρηματικότητα. Η ταχύτητα του ανέμου στη θάλασσα αυξάνει κατά 20%, ο άνεμος είναι πιο σταθερός και η παραγόμενη αιολική ενέργεια αυξάνει σε ποσοστό 40% σε σχέση με τη στεριά. Υπολογίζεται ότι με τις σημερινές τιμές μεταφοράς νερού η σχετική επένδυση για μια νησιωτική κοινότητα μπορεί να αποσβεσθεί σε ενάμισι μόλις χρόνο.

Ψηφιακή σκόνη ενάντια στην πυρκαγιά

Οι φωτιές, τόσο στην Ελλάδα, όσο και σε άλλες περιοχές του πλανήτη (Ιταλία, Ισπανία, Ηνωμένες Πολιτείες) αυξάνονται με σοβαρότατες επιπτώσεις τόσο στο περιβάλλον, όσο και στη ζωή μας. Μέχρις στιγμής οι φορείς που καλούνται να αντιμετωπίσουν αυτές τις κρίσεις (πυροσβεστικές ή δασικές υπηρεσίες) το κάνουν εν πολλοίς εμπειρικά, χρησιμοποιώντας χάρτες και σχεδιάζοντας με βάση τα μετεωρολογικά δεδομένα. Οι καθηγητές του Μετσόβιου Πολυτεχνείου Βασίλης Βεσκούκης, Χρήστος Κυρανούδης και ο πρώην πρύτανης Νίκος Μαρκάτος, έχουν αναπτύξει ένα ψηφιακό σύστημα που στοχεύει στην εξισορρόπηση των επιπτώσεων κόστους μιας κρίσης παρεμβαίνοντας σε πολλά επίπεδα ταυτόχρονα.

Το firementor περιλαμβάνει ένα δίκτυο αισθητήρων (ψηφιακή σκόνη) που απλώνεται σε ένα δάσος και ειδοποιεί το κέντρο επιχειρήσεων, όταν εκδηλώνεται πυρκαγιά. Ακόμα περιλαμβάνει δυναμικούς ψηφιακούς χάρτες GIS και προσομοίωση φυσικών φαινομένων σε υπολογιστή προκειμένου να επιτυγχάνεται καλύτερος σχεδιασμό και συντονισμός των επιχειρήσεων κατάσβεσης. «Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο σύστημα που προσαρμόζεται ανάλογα με τις κατά τόπους ανάγκες και βοηθάει στον συντονισμό και την εκπαίδευση πυροσβεστών, εθελοντών και πολιτικής προστασίας» εξήγησε κατά τη διάρκεια της ημερίδας ο Βασίλης Βεσκούκης. Το πρόγραμμα συνεργάζεται ακόμα με Google maps ή ειδικές εφαρμογές των υπηρεσιών κατάσβεσης

Ενέργεια από σκουπίδια

Το έχουμε δει σε πολλές πόλεις στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Αντί για χωματερές, βιομηχανικές εγκαταστάσεις φιλικές προς το αστικό ή βιομηχανικό τοπίο, αναλαμβάνουν την μετατροπή των σκουπιδιών σε ενέργεια και δευτερογενή χρήσιμα στην οικονομία, προϊόντα. Αυτό που δεν είναι γνωστό, είναι πως σε έξι τουλάχιστον περιπτώσεις στη Γερμανία, μια στο Βέλγιο και μια στην Ιταλία, είναι μια ελληνική εταιρία που εφαρμόζει την τεχνολογία της Μηχανικής Βιολογικής επεξεργασίας Αστικών απορριμμάτων. Και αυτό που πιθανότατα θα σας εκπλήξει περαιτέρω, είναι πως και στα Άνω Λιόσια, δίπλα στην κορεσμένη χωματερή, λειτουργεί μια μονάδα παραγωγής ηλεκτρισμού από βιοαέριο. Η εταιρία Ηλέκτωρ παράγει ενέργεια ισχύος 23 μεγαβάτ χρησιμοποιώντας το βιοαέριο των σκουπιδιών της χωματερής των Ανω Λιοσίων, ενώ από τα υπολείμματα της διαδικασίας παράγει το Stabilat, ένα στερεό καύσιμο για τη βιομηχανία.

Advertisements
    • Ny
    • 15 Ιουλίου 2008

    Για να συμβάλλω στην κουβέντα και τον προβληματισμό:

    Μιχάλης Παπαγιαννάκης
    Κυριακάτικη Αυγή, 09/03/2008

    Ο αειφορικός ενεργειακός σχεδιασμός στην Ελλάδα»

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: