Χαμένοι στο internet και τα βιντεοπαιχνίδια

1– Οταν είμαι στο PC και μου πούνε έλα να φάμε, θα πω έρχομαι σε δυο λεπτά, αλλά πάντα υπάρχει πρόβλημα γιατί πραγματικά χάνω την αίσθηση του χρόνου. Δεν ξέρω αν είναι τόσο θέμα εξάρτησης όσο της ευχαρίστησης που νιώθω μπροστά στον υπολογιστή.

– Εγώ το έχω λύσει αυτό το πρόβλημα. Τρώω μπροστά στο PC.

– Δεν τίθεται θέμα, μπροστά στο PC τρώω κι εγώ, αλλά μερικές φορές τρώω στο τραπέζι όταν βρίσκεται ο πατέρας μου στο σπίτι.

– Αυτό που μου τη σπάει είναι με το mouse και το πιρούνι. Το ιδανικό είναι να μπορείς να φας με το αριστερό και να έχεις το ποντίκι στο δεξί, γιατί το ποντίκι στο αριστερό δεν γίνεται με τίποτα.

Ο παραπάνω διάλογος είναι αυθεντικός. Εκτυλίχθηκε στα σχόλια ενός φόρουμ στο Ιντερνετ και αποτελεί τυπικό δείγμα αυτού που οι ψυχίατροι και οι ψυχολόγοι ονομάζουν εξάρτηση από το Διαδίκτυο και τα βιντεοπαιχνίδια. Η υπόθεση δεν είναι καινούργια, όμως στη χώρα μας μόλις τα τελευταία χρόνια αρχίζει να απασχολεί έντονα τόσο τις δομές υγείας όσο και τις οικογένειες που αδυνατούν να ελέγξουν τις δραστηριότητες των νεότερων, κατά κύριο λόγο, μελών τους. Αιτία; Οπως όλα δείχνουν, το ψηφιακό χάσμα που χωρίζει τους αναλφάβητους τεχνολογικά γονείς και καθηγητές από τα ημιμαθή στις περισσότερες περιπτώσεις παιδιά, τα οποία βρίσκονται εκτεθειμένα στο νέο τεχνολογικό περιβάλλον. Η εκπαίδευση που θα μπορούσε να διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο στην καθοδήγηση των παιδιών στον νέο, απέραντο αυτό κόσμο παραμένει αγκυλωμένη στο σύστημα των εξετάσεων και της προετοιμασίας για το πανεπιστήμιο που επιβάλλει ένα πειθαρχημένο εξαντλητικό πρόγραμμα και «σκοτώνει» οποιαδήποτε απόπειρα διερεύνησης της δημιουργικότητας που τα νέα Μέσα φέρνουν. Αποτέλεσμα: Ενα μεγάλο ποσοστό εφήβων «χάνεται» στα καλώδια των υπολογιστών παραμελώντας υποχρεώσεις, οικογενειακές και φιλικές σχέσεις, ξεχνούν ακόμα και να φάνε ή να κοιμηθούν σε ακραίες περιπτώσεις. Φταίνε το Ιντερνετ και τα βιντεοπαιχνίδια; Σε καμία περίπτωση, συμφωνούν οι περισσότεροι ειδικοί. Φταίμε όλοι εμείς που δεν ασχολούμαστε με την ορθή χρήση τους…

5-10% των χρηστών είναι εξαρτημένοι

Υπολογίζεται ότι διεθνώς ένα ποσοστό (χρηστών του Ιντερνετ και βιντεοπαιχνιδιών) της τάξης του 5 έως 10% εμφανίζει συμπτώματα εξάρτησης, σε βαθμό που να μην μπορεί να αντεπεξέλθει στις καθημερινές του υποχρεώσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία επιστημονικού άρθρου της διευθύντριας της παιδοψυχιάτρου Αναστασίας Κουμούλα, σε κάποιες περιπτώσεις τα πράγματα μπορεί να γίνουν έως «τραγικά». Πέρυσι, στη Νεβάδα των ΗΠΑ αποκαλύφθηκε ότι ένα νεαρό ζευγάρι παραμελούσε τα δύο παιδιά του σε βαθμό που να υποσιτίζονται και να έχουν σοβαρά προβλήματα υγείας. Οι γονείς ήταν απολύτως εξαρτημένοι στην ενασχόληση με τα διαδικτυακά παιχνίδια.

Στη Ν. Κορέα, το 2005, ένα βρέφος τεσσάρων μηνών πέθανε, όταν οι γονείς του το άφησαν μόνο του για να… παίξουν διαδικτυακά παιχνίδια σε ένα Ιντερνετ καφέ. Στην ίδια χώρα, η οποία αποτελεί αντικείμενο μελέτης ως προς το πρόβλημα της εξάρτησης υπολογίζεται ότι το 30% των εφήβων αντιμετωπίζει πρόβλημα εθισμού, το οποίο θεωρείται ένα από τα πιο σοβαρά ζητήματα δημόσιας υγείας. Στην Ιαπωνία, ο αντίστοιχος αριθμός αγγίζει το 1,5 εκατομμύριο εφήβους, ενώ στις ΗΠΑ το 8% των σπουδαστών κολεγίων χρειάζεται συμβουλευτική βοήθεια.

Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν ακόμα στατιστικά στοιχεία, όμως σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε η μονάδα εφηβικής υγείας της Β΄ Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών του Νοσοκομείου Παίδων Αγλαΐα Κυριακού σε δείγμα 500 εφήβων, το 1% εμφάνιζε εθισμό και το 18,2% παρουσίαζε περιοδικά ή συχνά προβλήματα σχετικά με την κατάχρηση Διαδικτύου (κατάσταση πριν από τον εθισμό).

Στη συμβουλευτική τηλεφωνική «γραμμή – Σύνδεσμος» της ΕΨΥΠΕ (Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας Παιδιού και Εφήβου), οι ψυχολόγοι λένε ότι δέχονται όλο και περισσότερα τηλεφωνήματα από γονείς που τους ρωτάνε για το τι πρέπει να πράξουν. «Οι γονείς δυσκολεύονται με τον χειρισμό συμπεριφορών των παιδιών τους στην καθημερινή ζωή. Ανάμεσα στις συμπεριφορές αυτές είναι και η πολύωρη χρήση του Η/Υ» λέει στην «Κ» η κ. Ρένα Πογιαντζόγλου, ψυχολόγος της ΕΨΥΠΕ. «Περίπου το 15% των γονέων κάνει αναφορά σε δυσκολία να χειριστεί το γεγονός ότι το παιδί τους ασχολείται συνεχώς με τον υπολογιστή παίζοντας παιχνίδια ή μπαίνοντας στο Διαδίκτυο».

«Βουλιμικά»

Χωρίς να είναι ακόμα σίγουροι, οι ψυχίατροι παρατηρούν ότι ο εθισμένος χρήστης εμφανίζει συμπτώματα απόσυρσης από την υπόλοιπη ζωή του και «συρρίκνωση της πραγματικότητάς του» στο τετράγωνο της οθόνης, καταναγκαστική συμπεριφορά και απώλεια ελέγχου των αρνητικών επιπτώσεων. Περιγράφουν τη νέα αυτή διαταραχή ως βιο-ψυχο-κοινωνική και την παρομοιάζουν με διαταραχές όπως ο αλκοολισμός, η βουλιμία, ο τζόγος κ.ά. Πριν από τον εθισμό εμφανίζονται η εξάρτηση και η υπερβολική χρήση που χαρακτηρίζονται από ανεπιτυχή προσπάθεια ελέγχου, συνεχώς αυξανόμενη «ποσότητα» χρήσης ώστε να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα, ακαταμάχητη ανάγκη αφιέρωσης σημαντικού χρόνου για έλεγχο email, πλοήγηση στο Διαδίκτυο, παραμέληση της οικογένειας, της εργασίας κ.ο.κ.

Η παιδοψυχίατρος κ. Αναστασία Κουμούλα, που ερευνά το θέμα, βλέπει ωστόσο και θετικές πλευρές. «Κάποιοι που δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στην κατά πρόσωπο επικοινωνία, ειδικές ομάδες, όπως άνθρωποι με αναπηρία και άλλοι, βρίσκουν καταφύγιο και αντλούν ανακούφιση από το Ιντερνετ. Αντλούν μια κάποια “κοινωνικοποίηση” εκεί που μέχρι πρότινος θα βλέπανε παθητικά τηλεόραση».

Ο κ. Δημήτρης Γκούσκος, λέκτορας του τμήματος ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών, τονίζει ότι πρόκειται για κάτι περισσότερο από ψυχαγωγία. «Στα διαδικτυακά παιχνίδια, όπως το second Life που μπορεί να παίζουν χιλιάδες παίκτες μαζί, εισέρχονται πια κομμάτια του πραγματικού κόσμου. Μπορείς να πληρώσεις αληθινά χρήματα για να φτιάξεις ένα ωραίο εικονικό σπίτι, μπαίνουν πραγματικές διαφημίσεις, υπάρχουν πραγματικές τράπεζες κ.ο.κ. Διεκπεραιώνονται όλο και περισσότερες πραγματικές δραστηριότητες. Αρα είναι κι αυτός ο κόσμος κάπως πραγματικός πλέον».

Τα βιντεοπαιχνίδια είναι άρρηκτα δεμένα με την εξέλιξη του Ιντερνετ, έχοντας ωθήσει την ανάπτυξη και τη διαμόρφωσή του καθοριστικά. Μελέτες που αφορούν το «γιατί» έδειξαν ότι αυτά προσφέρουν το αίσθημα του ελέγχου, της περιέργειας, της εξωγενούς και της εσωγενούς φαντασίας, προκαλώντας την ενασχόληση με αυτά. «Με βάση αυτά τα στοιχεία, επιστήμονες έχουν προτείνει τη χρήση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών ως μέσο εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, ήδη απο τη δεκαετία του ’80. Ας μην τα δαιμονοποιούμε λοιπόν», λέει στην «Κ» διευθυντής μεγάλης αλυσίδας Ιντερνετ καφέ, που δραστηριοποιείται σε 14 ελληνικές πόλεις. Ανάμεσα στη λογική χρήση και την κατάχρηση, που επιφέρει σημαντικές συνέπειες, απουσία παρέμβασης καταγράφουν, σύμφωνα με όλους τους ειδικούς, οι γονείς και το σχολείο.

Η γνώση και η διαφάνεια φέρνουν τη συνετή χρήση

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που διεξήχθη σε εκτενές δείγμα μαθητών στη Θεσσαλονίκη, το 70% αυτών χρησιμοποιούσαν το Ιντερνετ για παιχνίδια, το 75% για αναζήτηση πληροφοριών, μουσική (64%) ενώ οι διάφορες μορφές επικοινωνίας (email, chat) συγκέντρωναν ποσοστά μικρότερα του 50%. Αν και όλα τα σχολεία έχουν πρόσβαση στο Ιντερνετ, το χρησιμοποιούν μόνο στο μάθημα της Πληροφορικής, μία ώρα τη βδομάδα στο γυμνάσιο και δύο στο λύκειο. Από τους γονείς των μαθητών της έρευνας, μόλις το 14,5% είχε εξοικείωση με το Ιντερνετ. Παράλληλα, οι γονείς απαγόρευαν τα ηλεκτρονικά παιχνίδια σε ποσοστό 47% και την επικοινωνία μέσω msn messenger σε ποσοστό 49% – πρακτική χωρίς ιδιαίτερη αποτελεσματικότητα όμως.

«Για τους μαθητές, το Διαδίκτυο είναι περισσότερο εργαλείο ψυχαγωγίας και λιγότερο οτιδήποτε άλλο. Οπως ήταν αναμενόμενο, έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση και ενημέρωση τα παιδιά στα αστικά κέντρα απ’ ό,τι τα παιδιά στην επαρχία καθώς και τα παιδιά ανώτερης οικονομικής κατάστασης, όχι όμως και οι γονείς τους οι οποίοι επί το πλείστον δεν γνωρίζουν, δεν έχουν χρόνο να μάθουν και εντέλει δεν ασχολούνται με τα παιδιά τους, ασχέτως οικονομικής και μορφωτικής κατάστασης», εξηγεί στην «Κ» ο κ. Πολυδεύκης Παπαδόπουλος, κοινωνιολόγος και δημοσιογράφος που θα παρουσιάσει τις επόμενες ημέρες έρευνα για τη δημιουργική και ασφαλή χρήση του Ιντερνετ από την εκπαιδευτική κοινότητα, για λογαριασμό του Ινστιτούτου Οπτικοακουστικών Μέσων. «Ο καλύτερος τρόπος προστασίας τόσο για την ασφάλεια, όσο και για τη συνετή χρήση, είναι με διαφάνεια και δημοκρατικότητα εντός της οικογένειας και του σχολείου και όχι με απαγορεύσεις», λέει ο ίδιος.

Πώς να βοηθήσουν οι γονείς

Προκειμένου να βοηθήσετε το παιδί σας να κάνει σωστή και ασφαλή χρήση του Διαδικτύου και των βιντεοπαιχνιδιών, ακολουθήστε τις παρακάτω συμβουλές. Αν αντιληφθείτε ότι «το πράγμα ξεφεύγει από τον έλεγχό σας» καλέστε τη συμβουλευτική τηλεφωνική γραμμή «Σύνδεσμος» της ΕΨΥΠΕ στο τηλέφωνο 801–801–1177. Επαγγελματίες της ψυχικής υγείας θα απαντήσουν εμπιστευτικά στις απορίες σας και θα σας δώσουν συμβουλές. Μπορείτε ακόμα να απευθυνθείτε στην εφηβική κλινική του Νοσοκομείου Παίδων Αγλαΐα Κυριακού στο τηλ. 210–77.10.824 και το website http://www.youth-health.gr

– Μάθετε για το Ιντερνετ.

– Αφιερώστε χρόνο στο Ιντερνετ με τα παιδιά.

– Βάλτε χρονικά όρια.

– Ελέγξτε τις ιστοσελίδες που επισκέπτεται, με ποιους συνομιλεί.

– Χρησιμοποιήστε ειδικά φίλτρα για επιβλαβείς ιστοσελίδες.

– Συζητήστε για τους κινδύνους.

– Κάντε μια λίστα από πράγματα που θα μπορούσε να κάνει το παιδί αντί να σπαταλάει τον χρόνο του στο κομπιούτερ.

– Ενθαρρύνετε άλλες δραστηριότητες.

– Βάλτε το κομπιούτερ σε κοινόχρηστο χώρο, όχι στο δωμάτιό του.

– Ενισχύστε το για να μειώσει τη χρήση, είναι πολύ δύσκολο να το πετύχει μόνο του.

3 ΓΝΩΜΕΣ

Οποιος πίνει δεν είναι αλκοολικός

Της Αναστασιας Κουμουλα*

Το Ιντερνετ έχει αλλάξει τη ζωή μας σε ποσοστό 100%. Η διευκόλυνση είναι απίστευτη. Πρέπει όμως να μπορεί κανείς να αυτοσυγκρατηθεί. Οποιος πίνει, δεν σημαίνει ότι γίνεται και αλκοολικός. Πρέπει κανείς να ξέρει τι θέλει να κάνει και να αυτοπεριορίζεται. Να βάζει ένα στόχο και να τον εκπληρώνει, γιατί αλλιώς κινδυνεύει να χαθεί. Ολους μας τραβάει το Ιντερνετ. Μπορεί ο καθένας να μείνει ατελείωτες ώρες και να κάνει άσκοπο ψάξιμο. Είναι όμως τόσες πολλές οι πληροφορίες, που στην πραγματικότητα και να μην τις πάρει δεν χάνει τίποτα. Από την άλλη δεν «κολλάνε» όλοι με τον ίδιο τρόπο. Ξέρω παιδιά που έχουν παρατήσει το σχολείο. Με πήρε μια μητέρα που άκουσε μια ομιλία μου και μου είπε ότι ο γιος της είναι διαρκώς στο Ιντερνετ και δεν κάνει τίποτα για το πανεπιστήμιο. Εχουν εξαντληθεί οικονομικά και ψυχολογικά. Οταν ένα παιδί γυμνασίου παίζει βιντεοπαιχνίδια τέσσερις ή πέντε ώρες την ημέρα, αυτό είναι πρόβλημα. Τα παιδιά στο παιχνίδι βρίσκουν καταφύγιο μερικές φορές. Ξεφεύγουν από την πραγματικότητα. Αυτό πρέπει να προσέξουν οι γονείς.

* Η κ. Αν. Κουμούλα είναι παιδοψυχίατρος, διευθύντρια Α΄ Κλινικής του Παιδοψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής, διευθύντρια του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου Παλλήνης.

Ζήτημα προσωπικής επιλογής

Του Δημητρη Γκουσκου*

Δημιουργείται μια κακή εικόνα για τα βιντεοπαιχνίδια είτε με το επιχείρημα του εθισμού είτε με το επιχείρημα της εξώθησης σε παραβατική συμπεριφορά. Εγώ πιστεύω ότι περνάνε την εφηβική τους ηλικία, αφού αυτοί που τα γνωρίζουν δεν είναι σε θέσεις εξουσίας ακόμα. Οτι υπάρχουν φαινόμενα εθισμού είναι σαφές, όμως στο επίπεδο των κοινωνικών συμπεριφορών είναι πιο θολά τα πράγματα. Είναι στερεότυπο το ότι τα παιδιά που παίζουν είναι αντικοινωνικά. Δεν είναι σαφές αν οφείλεται στα παιχνίδια ή όχι. Η δική μου γνώμη είναι ότι τα παιχνίδια δεν δημιουργούν εθισμό από μόνα τους, βρίσκουν το έδαφος εκεί που υπάρχει ήδη. Σε πολλές περιπτώσεις ικανοποιούν και άλλες ανάγκες, όπως κοινωνικότητα και μάθηση. Υπάρχει μάλιστα ρεύμα στην εκπαιδευτική τεχνολογία που προσπαθεί να χτίσει πάνω σε αυτά. Οπως η τηλεόραση ανταγωνίστηκε τη γειτονιά και τα παιδιά αντί να βγουν να παίξουν έκατσαν να δουν τηλεοπτικές σειρές, έτσι και τα βιντεοπαιχνίδια ή το Ιντερνετ σήμερα διεκδικεί ένα κομμάτι του χρόνου μας. Είναι ζήτημα προσωπικής επιλογής.

* Ο κ. Δ. Γκούσκος είναι λέκτορας στο Τμήμα Επικοινωνίας & ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τα παιδιά είναι μόνα τους…

Του Πολυδευκη Παπαδοπουλου*

Υπάρχει ένα σαφές χάσμα ανάμεσα στα παιδιά, τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς οι οποίοι δεν παρακολουθούν τις εξελίξεις στο Διαδίκτυο, με αποτέλεσμα τα παιδιά να είναι μόνα τους επί της ουσίας σε αυτό. Η ελληνική κοινωνία δεν έχει αναπτυγμένη τεχνολογική κουλτούρα για να αντιμετωπίσει τα θέματα των τεχνολογιών, είτε πρόκειται για την ασφάλεια είτε για τη συνετή χρήση τους. Επιπλέον οι τεχνολογίες αυτές σχετίζονται με την ελεύθερη και δημιουργική αναζήτηση, η οποία δεν είναι ιδιαίτερα αγαπητή στο ελληνικό σχολείο. Στο λύκειο όλα αυτά εκτοπίζονται μπροστά στην ανάγκη να πετύχει κανείς στο πανεπιστήμιο. Σε κάποιες χώρες της Ευρώπης, όπως στη Μεγάλη Βρετανία, δίπλα στο μάθημα της πληροφορικής έχει μπει ισότιμα πλέον και το μάθημα της επικοινωνίας και των media. Εδώ φαίνεται να αφορά όχι μόνο το εκπαιδευτικό μας σύστημα αλλά ολόκληρη την κοινωνία μας, η οποία δεν μπορεί να κάνει ορθή χρήση ούτε του υπολογιστή ούτε της τηλεόρασης.

* Ο κ. Π. Παπαδόπουλος είναι δημοσιογράφος – κοινωνιολόγος.

Advertisements
  1. Πολυ καλό και χρήσιμο άρθρο. Μπραβο

  2. Σωστό άρθρο. Δυστυχώς, η αντιμετώπιση της οποίας τυγχάνει η ενασχόληση με υπολογιστές και κυρίως videogames δε βοηθά καθόλου στο να καταλάβουν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία περί τίνος πρόκειται.

    Η άποψή μου υπάρχει εδώ.

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: