Η φτώχεια εμποδίζει την ανάπτυξη του μυαλού

Ψυχίατροι και νευροεπιστήμονες το γνώριζαν ήδη, όμως νέες έρευνες το επιβεβαιώνουν εμφατικά. Η φτώχεια, η οικονομική ένδεια «δηλητηριάζουν» την ανάπτυξη του εγκεφάλου και κατά συνέπεια υπονομεύουν την υγεία του ατόμου. Αυτή τη φορά, σύμφωνα με τους Financial Times, ειπώθηκε με τον πιο επίσημο τρόπο από την αμερικανική επιστημονική κοινότητα στην ετήσια συνάντηση της Ενωσης για την Πρόοδο της Επιστήμης, που διεξήχθη προ ημερών στη Βοστώνη των ΗΠΑ. Η συνάντηση αυτή πραγματοποιείται με στόχο να υποδείξει στους Αμερικανούς πολιτικούς τα πεδία εκείνα στα οποία πρέπει να δώσουν έμφαση προκειμένου να αναπτυχθεί η επιστήμη και δι’ αυτής η οικονομία και η κοινωνία.

Στρεσογόνες ορμόνες

Νευροεπιστήμονες βρήκαν πως παιδιά που μεγαλώνουν σε πολύ φτωχές οικογένειες με χαμηλή θέση στην κοινωνία, παράγουν σε βλαβερά επίπεδα τις τοξικές εκείνες στρεσογόνες ορμόνες, κάτι που υπονομεύει τη νευρολογική τους κατάσταση. Με δεδομένο αυτό, υποστηρίζουν ότι στο συγκεκριμένο πεδίο η επίπτωση της φτώχειας είναι χειρότερη ακόμα και από τον υποσιτισμό ή την έκθεση σε βλαβερές περιβαλλοντικές τοξίνες. Οι έρευνες μάλιστα αυτές δεν έγιναν σε ένα αλλά σε πολλά πανεπιστήμια των ΗΠΑ ταυτόχρονα, και οι νευροεπιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η «μεγάλη επιβάρυνση» καταγράφεται στα παιδιά ηλικίας από έξι μηνών έως και τριών ετών.

«Οι σοβαρότερες επιπτώσεις εντοπίζονται στην ανάπτυξη της γλώσσας και της μνήμης», δήλωσε η Μάρθα Φάρεϊ, διευθύντρια του Κέντρου Γνωσιακών Νευροεπιστημών του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια.

«Ολα τα μετέπειτα κοινωνικά προβλήματα στη ζωή ενός ανθρώπου έχουν βάση σε εκείνα τα πρώτα χρόνια», υποστήριξε με τη σειρά του ο Τζον Σόνκοφ, διευθυντής του Κέντρου Παιδικής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ. «Οι πολιτικοί θα πρέπει να τα λάβουν πολύ σοβαρά υπ’ όψιν τους αυτά. Οσο πιο γρήγορα επέμβεις για να ανασχέσεις τα αποτελέσματα της φτώχειας, τόσο καλύτερα αποτελέσματα έχεις αφού, καθώς το παιδί μεγαλώνει, ο εγκέφαλος αρχίζει να χάνει την πλαστικότητά του» συμπληρώνει ο ίδιος. Επισήμανε ακόμα ότι, σύμφωνα με όλες τις μετρήσεις, τα παιδιά των κατώτερων τάξεων υποφέρουν από υψηλότερα επίπεδα ορμονών στρες σε σύγκριση με τα παιδιά της μεσαίας ή της ανώτερης και βεβαίως της ανώτατης τάξης.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι αφενός δεν πραγματοποιούνται αρκετές συνάψεις μεταξύ των εγκεφαλικών νευρικών κυττάρων ενώ επηρεάζεται ακόμα και η κυκλοφορία του αίματος, στοιχείο απαραίτητο για τη σωστή του λειτουργία. «Κυριολεκτικά η φτώχεια παρεμποδίζει την αρχιτεκτονική του εγκεφάλου», καταλήγει.

Σεμινάρια σε γονείς

Οι επιστήμονες στις ΗΠΑ, αναλαμβάνοντας τον κοινωνικό τους ρόλο, πιέζουν τώρα την κυβέρνηση να εντοπίσει αυτές τις κοινωνικές ομάδες και να πραγματοποιήσει στοχευμένα προγράμματα. Με πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου του Ορεγκον, γονείς κατώτατης οικονομικής τάξης παρακολουθούν σεμινάρια, όπου διδάσκονται μεθόδους επικοινωνίας προκειμένου να επιλύουν οικογενειακές κρίσεις, μεθόδους γονεϊκής διαχείρισης άτακτων παιδιών κ.ά. Οι παρατηρήσεις αργότερα έδειξαν σημαντική μείωση του στρες σε συγκριση με μια αντίστοιχη ομάδα η οποία παρουσίαζε παρόμοια χαρακτηριστικά αλλά δεν ελάμβανε μέρος στη θεραπεία. Το συγκλονιστικότερο όλων ήταν όμως ότι οι εγκεφαλικές τομογραφίες στις οποίες υποβλήθηκαν αργότερα τα παιδιά επιβεβαίωσαν τη βελτίωση. Οι επιστήμονες πιστεύουν τώρα ότι εφαρμόζοντας ανάλογα προγράμματα θα μπορέσουν να προλάβουν τις βλάβες που προκαλεί το στρες σε παιδιά που, διαφορετικά, θα αναπτύξουν αντικοινωνική συμπεριφορά ή θα αποτύχουν στο σχολείο. Βέβαια, στο τέλος όλοι συμφωνούν, ότι η σημαντικότερη νίκη επί των επιπτώσεων της φτώχειας δεν θα μπορούσε να είναι άλλη από την καταπολέμηση της ίδιας της φτώχειας.

«Οι κοινωνικοί παράγοντες παίζουν τεράστιο ρόλο»

«Γνωρίζαμε ήδη ότι η σίτιση και η ψυχολογική κατάσταση της μητέρας παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του βρέφους που κυοφορεί», λέει στην «Κ» ο Παναγιώτης Ουλής, επίκουρος καθηγητής Ψυχιατρικής στο Αιγινήτειο νοσοκομείο του Πανεπιστημίου Αθηνών. «Τη δεκαετία του ’40 ένας λιμός στην Ολλανδία είχε αποτέλεσμα την ανάπτυξη σε μαζική κλίμακα κρουσμάτων σχιζοφρένειας με παιδιά των οποίων οι μητέρες είχαν υποσιτισθεί. Οι κοινωνικοί παράγοντες ακόμα παίζουν τεράστιο ρόλο, το περιβάλλον μέσα στο οποίο έρχεται το παιδί και που δεν πρέπει να είναι παράγοντας άγχους», συμπληρώνει.

Στην Ελλάδα, ένα ποσοστό της τάξης του 20% ζει, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, κάτω από το όριο της φτώχειας από το οποίο ένα 5,5% σε συνθήκες ακραίας φτώχειας.

«Η πρώιμη έκθεση του παιδιού στο στρες μειώνει τη σωματική ανάπτυξη του παιδιού και το καθιστά ευπαθές σε ψυχοπιεστικά συμβάντα για όλη την υπόλοιπη ζωή του», τονίζει ο κ. Ουλής. «Αυτό το παιδί θα είναι για το υπόλοιπο της ζωής του πιο επιρρεπές στα αποτελέσματα του στρες».

Το στρες έχει συνδεθεί ακόμα με τη γενικότερη γήρανση του οργανισμού. Οι ορμόνες που σχετίζονται με αυτό (κορτιζόλη) όταν δεν παράγονται εντός των φυσιολογικών ορίων έχουν συνδεθεί ακόμα με την αρτηριακή πίεση, η οποία προκαλεί εγκεφαλικά επεισόδια καθώς και καρδιακά προβλήματα, όπως είναι η στένωση αορτής και η στεφανιαία νόσος. Δηλαδή: όχι στρες σημαίνει καλύτερη υγεία, ή, σε πιο ελεύθερη μετάφραση, τα χρήματα μπορεί να μη φέρνουν την ευτυχία, ωστόσο είναι όχημα για καλύτερη υγεία.

Advertisements
  1. Η φτώχεια είναι η χειρότερη μορφή βίας είχε πει ο Γκάντι

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: