Ενάντια στα πειράματα σε ζώα

Ούτε κι εγώ είχα καταλάβει ακριβώς γιατί διαμαρτύρονται οι ακτιβιστές ενάντια στην χρήση πειραματοζώων, ώσπου έκανα αυτό το ρεπορτάζ, που δημοσιεύθηκε την περασμένη Κυριακή στην Καθημερινή. πειραματόζωα

Το κίνημα κατά της χρήσης πειραματόζωων σε ερευνητικά προγράμματα και τεστ ελέγχου καταναλωτικών προϊόντων της βιομηχανίας, όπως είναι τα καλλυντικά και τα απορρυπαντικά, έχει πετύχει στην Ευρώπη μια σημαντική νίκη.

Το 2009 είναι η χρονιά κατά την οποία –όπως όλα δείχνουν– θα απαγορευθεί ολοκληρωτικά η χρήση πειραματοζώων στα πειράματα της βιομηχανίας καλλυντικών, χημικών και άλλων καταναλωτικών προϊόντων, καθώς και η χρήση τους σε ελέγχους τοξικότητας. Αντίστοιχα, η χρήση εναλλακτικών μεθόδων ελέγχου και πειραματισμού αναμένεται να επηρεάσει ακόμα και τη βασική επιστημονική έρευνα που στοχεύει στην παραγωγή φαρμάκων.

Οι λόγοι για κάτι τέτοιο είναι ηθικοί (τα ζώα βασανίζονται) αλλά και επιστημονικοί, αφού μελέτες των τελευταίων ετών υποστηρίζουν ότι τα ποσοστά επιτυχίας των συγκεκριμένων τεστ είναι τόσο χαμηλά και τόσο πολυδάπανα, ώστε πραγματικά να αξίζει περισσότερο η επένδυση στην ανάπτυξη εναλλακτικών μοντέλων και μεθόδων πειραματισμού από τη συντήρηση αυτής της παρωχημένης(;) πρακτικής.

Ενας επιπλέον λόγος προκειμένου να αισιοδοξούν οι πολέμιοι της χρήσης πειραματοζώων είναι η θεαματική ανάπτυξη των βιοτεχνολογικών μεθόδων, που στοχεύουν στον ακριβή εντοπισμό των αιτίων ενός φαινομένου (π.χ. γονίδια) αντί της παρατήρησης της συμπεριφοράς ενός ζωντανού μοντέλου σε ποικίλα ερεθίσματα και παράγοντες (για παράδειγμα πώς αντιδρά ένα ποντίκι με καρκίνο σε μια νέα πιθανή θεραπεία).

Εκατομμύρια ζώα γίνονται κάθε χρόνο σε όλο τον κόσμο «μοντέλα» έρευνας και ανάλυσης ασθενειών κάθε είδους. Ποντίκια, αρουραίοι, κουνέλια, γουρούνια αλλά και γάτες, σκύλοι και πίθηκοι χρησιμοποιούνται σε επιστημονικά εργαστήρια προκειμένου να ελεγχθούν η τοξικότητα νέων φαρμάκων, η επίδραση τοξικών και χημικών ουσιών στην ανθρώπινη αναπαραγωγή, η πρόκληση αλλεργιών, δερματικών προβλημάτων, καρκίνου κ.ά.

πειραματόζωα 2
Yπερτερεί η μοριακή βιολογία

Το 2005 υπολογίζεται ότι χρησιμοποιήθηκαν παγκοσμίως περίπου 100 εκατομμύρια ζώα σε ιατρικά πειράματα όλων των ειδών. Από αυτά, μόλις 30 νέα φαρμακευτικά σκευάσματα παρήχθησαν την ίδια χρονιά. Το 92% των φαρμάκων που δοκιμάζονται σε ζώα απορρίπτονται κατά την κλινική έρευνα σε ανθρώπους. Σε κάποιες περιπτώσεις, μάλιστα, η χρήση ζώων σε πειράματα έχει αποδειχθεί απολύτως αναποτελεσματική. Παράδειγμα, οι ουσίες που χορηγούνται για θεραπεία κατά του έιτζ. Καμιά από αυτές δεν προήλθε από πειράματα σε ζώα. Αντίθετα, από τα τριάντα εμβόλια που ελέγχθηκαν από το 1987 έως σήμερα σε πιθήκους, όλα απορρίφθηκαν στους ανθρώπους. Κάποιοι επιστήμονες αναρωτιούνται αν ο έλεγχος ουσιών σε ζώα βοηθάει ή δημιουργεί σύγχυση. Παράδειγμα, η σχέση καπνίσματος και αμιάντου σε παθήσεις των πνευμόνων, όπως ο καρκίνος. Η έρευνα σε πειραματόζωα δεν έδειξε πόσο κρίσιμη είναι αυτή η σχέση.

Αν είναι έτσι, όμως γιατί χρησιμοποιούνται; Ο λόγος βρίσκεται στη γενετική συγγένεια μεταξύ αυτών των θηλαστικών και ημών (85% γενετική συγγένεια με τα ποντίκια και 98% με τους πιθήκους). Επειτα κανείς δεν θα διαφωνήσει ότι είναι ηθικότερο να δοκιμάζεις πειραματικά σκευάσματα και προϊόντα σε ζώα, προτού τα δοκιμάσεις σε ζωντανούς ανθρώπους. Η γενετική συγγένεια είναι ένα επιχείρημα που βάλλεται τελευταία από τη μοριακή βιολογία, η οποία αρχίζει μόλις να ανακαλύπτει πόσο σύνθετο και πολύπλοκο είναι το γονιδίωμα και πόσο μικρές διαφοροποιήσεις μπορεί να αλλάζουν κάτι πολύ σημαντικό στη λειτουργία ενός οργανισμού. Οι βιολόγοι που ασχολούνται με το δέντρο της εξέλιξης των ειδών μπερδεύονται όταν έχουν να αντιμετωπίσουν ζωντανά είδη με αποκλίσεις τόσο μικρές όσο η γενετική απόκλιση του ανθρώπου από τα πιο συγγενικά είδη χιμπατζή. Το 2% που μας χωρίζει είναι απίστευτα καθοριστικό – άγνωστο για ποιον ακριβώς λόγο.

Ενα γονίδιο μπορεί να έχει περισσότερες από μία λειτουργίες, να παράγει για παράδειγμα περισσότερες από μία πρωτεΐνες ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται. Αν ένα μόνο νουκλεοτίδιο μπορεί να σχετίζεται με σοβαρές ασθένειες, τότε ποιος εξασφαλίζει ότι μια απόκλιση της τάξης των 60 εκατομμυρίων νουκλεοτιδίων είναι ασφαλής στη χρησιμοποίηση ενός άλλου οργανισμού ως μοντέλου; Και αν μεν υποθέσουμε ότι είναι ηθικότερο να δοκιμάζονται νέες πειραματικές φαρμακευτικές ουσίες σε ζώα, προτού δοκιμασθούν σε ανθρώπους, ισχύει το ίδιο και σε ό,τι αφορά καταναλωτικά προϊόντα, όπως καλλυντικά και χημικά; Τα πειραματόζωα μας μαθαίνουν κάτι για τους ανθρώπους ή απλώς για τον εαυτό τους;

Το σκεπτικό αυτό γίνεται δεκτό και από θεσμικούς φορείς, όπως επιστημονικές και πολιτικές επιτροπές της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πιστοποίησης Εναλλακτικών Μεθόδων (ECVAM) που στεγάζεται στο Μιλάνο της Ιταλίας και λειτουργεί ως παράρτημα του Κοινού Ερευνητικού Κέντρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (JRC) έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να επικυρώσει 12 εναλλακτικές μεθόδους ελέγχου σκευασμάτων που προηγουμένως διεξάγονταν σε πειραματόζωα όπως ποντίκια, αρουραίους, γουρούνια, κουνέλια αλλά ακόμα και σκύλους, γάτες ή πίθηκους.

πειραματόζωα 3
Η οδηγία REACH

Το 2003, η Κομισιόν εξέδωσε την οδηγία REACH, η οποία ορίζει ότι περίπου 30.000 χημικές και άλλες ουσίες που χρησιμοποιούνται από τη βιομηχανία εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια θα πρέπει να ελεγχθούν για πιθανή σχέση τους με ερεθισμούς, αλλεργίες και αρρώστιες. Η Ε.Ε. δημιούργησε και χρηματοδότησε αδρά το ECVAM προκειμένου να συντονίσει την έρευνα εναλλακτικών ερευνητικών μεθόδων, καταλαγιάζοντας τους φόβους των ζωόφιλων ότι τα νέα δεδομένα θα εκτόξευαν τα πειράματα σε ζώα στα ύψη. Σήμερα, το ECVAM εποπτεύει 13 σχετικά ερευνητικά έργα τα οποία υλοποιούνται από 260 φορείς (πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και εταιρείες).

Πειράματα μόνο για έρευνα στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα χρησιμοποιούνται πειραματόζωα σχεδόν αποκλειστικά για ερευνητικούς σκοπούς, αφού η χημική βιομηχανία και η βιομηχανία καλλυντικών είναι σχεδόν αποκλειστικά μεταπρατικές. Στην Αττική βρίσκονται σήμερα περισσότερα από 10.000 πειραματόζωα, κατά κύριο λόγο ποντίκια και αρουραίοι και λιγότερο γουρούνια. Εποπτεύονται από το υπουργείο γεωργίας και τον ΕΟΦ. Σε κάποιες περιπτώσεις έχουν παρατηρηθεί παρατυπίες, όπως στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο το 2004, όπου χρησιμοποιήθηκαν ημίαιμοι σκύλοι για τη μελέτη ασθενειών του παγκρέατος από την Ιατρική σχολή εκεί – παρόλο που απαγορεύεται η χρήση τους για αυτό το σκοπό. Σε γενικές γραμμές όμως το θέμα δεν φαίνεται να απασχολεί ιδιαίτερα τη χώρα σε καμιά του διάσταση.

Εναλλακτικές μέθοδοι

Μόλις προχθές η αρμόδια επιστημονική επιτροπή της Ε.Ε. επικύρωσε πέντε ακόμα νέες εναλλακτικές εργαστηριακές μεθόδους ελέγχου προϊόντων. Οι νέες αυτές τεχνικές θα εφαρμοσθούν σε προϊόντα που χρησιμοποιούμε καθημερινά, όπως το υγρό πλυσίματος των πιάτων, κρέμες προσώπου και χιλιάδες ακόμα βιομηχανικές χημικές ουσίες. Eνα από τα τεστ μιμείται το ανθρώπινο δέρμα και τις αντιδράσεις του στα χημικά με τόση ακρίβεια ώστε ήδη υιοθετείται ως στάνταρ προκειμένου να σταματήσουν να χρησιμοποιούνται κουνέλια γι’ αυτό τον λόγο (περίπου 20.000 ετησίως). Δύο τεστ από τα πέντε ελέγχουν αποτελεσματικά τους ερεθισμούς των ματιών, ενώ ένα τεστ πρόβλεψης αλλεργικών δερματικών αντιδράσεων θα σώσει τη ζωή 240.000 ποντικών ετησίως. Τα τεστ αυτά είναι σύνθετα και απαιτούν τόσο την ανάπτυξη μοντέλων σε υπολογιστές, όσο και την καλλιέργεια ιστών και κυττάρων στο εργαστήριο.

Advertisements
    • ΖΑΡΔΑΒΑ ΜΑΡΙΑ
    • 10 Ιουλίου 2008

    ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΟΥΝ

    • Άλλη Οπτική
    • 1 Οκτωβρίου 2008

    Όσο ο κόσμος θα είναι ανήθικος θα αυξάνονται οι ασθένειες.
    Όσα φάρμακα κι αν ανακαλύψουμε πάντα θα έρχεται κάτι καινούριο να μας αποδείξει τη ματαιότητα του αγώνα μας.
    Δεν θέλω να καταπίνω χάπια που προήλθαν από πόνο γιατί το άδικο που καταπίνω θα το βρώ στο επόμενο βήμα μου. Δεν θέλω να τρώω πτώματα ζώων γιατί γίνομαι ζωντανός τάφος.
    Η φύση για μένα θέλω να είναι ο γιατρός και οι καρποί της η τροφή μου.
    Και τότε μόνο θα μπορώ να δεχτώ τον τίτλο του ανθρώπου ως ανώτερο ζώο.

    • xara
    • 4 Δεκεμβρίου 2008

    συμφωνώ με την άλλη οπτική…ο πόνος της φύσης με πονάει και εμένα…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: